ابو الحسن قزوينى
52
فوايد الصفويه ( فارسى )
از پيش نرفته دستگير و اسير شد . على مردان خان وى را به درگاه جهان پناه فرستاد . ديگر خاقان مرحمت گستر ، اسراى روميان را كه در محاصرهء خليل پاشا دستگير شده بودند ، رخصت ديار روم فرمودند ، و حكام قلعه اخسقه را نيز پادشاه روم در تلافى آن احسان ، روانهء ايران نمود . ديگر سانحهء عجيبه غريبه ظهور و خروج درويش رضا است كه به دست قزوينيان كشته گشت ، و آن مرد و ادعاى مهدويت و بعضى اوقات ادعاى نيابت او مىكرد . « 58 » از وقايع بدايع قتل عيسى خان قورچى باشى « 59 » و پسران اوست و نابينا كردن شاهزادگان امى صفوى است كه به فساد مفسدين به ظهور پيوست كه شاهزادگان معظم از نسل خليفه سلطان و غيره بودند . منصب وزارت از استعفاى خليفه سلطان ( 80 چ ) به ميرزا طالب خان مرحوم حاتم بيگ رسيد . ديگر از خيرات و مبرات آن حضرت ، تعمير گنبد نجف اشرف و بيرون آوردن نهر عميق و عريض از حوالى حله از جوار مسجد كوفه و عمارت خورنق كه از بناهاى نعمان بن منذر در زمان بهرام گور است ، گذرانيده ، آب فرات را به درياى نجف رسانيد . ( وى اين امر را ) نسبت [ به ] جد بزرگوار و الا تبار شاه اسمعيل انار الله برهانه عمل نمود . از غرايب كرامات و عجايب مقامات و حكايات ، سنگهاى تراشيده در حوالى نجف اشرف پيدا شده بود . با اينكه [ از ] معدن سنگ در آن مكان كسى نشان نمىداد و پيش از بيرون آمدن سنگ ، شاهنشاه عدالت دستگاه ، فرمان داده بود كه سنگهاى عمارات آن را از طاق كسرى حمل و نقل نمايند . تاريخ آمدن فرات به نجف اشرف ،
--> ( 58 ) - درويش رضا از نادر بازماندگان فرقه نقطويه بود كه در زمان شاه عباس اول سركوب شد پيروان اين فرقه بگونهاى توانستند در خارج از كشور ايران و در نواحى آسياى صغير تأثير عميقى بر حركت بكتاشيه در دولت عثمانى بگذارند . ( 59 ) - قورچى باشى ( - امير الامراء ) در واقع به مثابه وزير جنگ بود و از مناصب و مشاغل بسيار مهم به شمار مىرفت ؛ در عصر شاه عباس اول كه در تشكيلات نظامى تغييراتى ايجاد شد ، از قدرت وى تا حدى كاسته گرديد . جهت اطلاع بيشتر رجوع كنيد به : « سازمان ادارى حكومت صفوى » ، تعليقات مينورسكى بر « تذكرة الملوك » ص 85 و بعد .